(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 188

॥ శ్రీః ॥
3.188. అధ్యాయః 188
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
మార్కండేయేన యుధిష్ఠిరాదీన్ప్రతి వైన్యస్యాశ్వమేధే అత్రిగౌతమవివాదానువాదేన బ్రాహ్మణమాహాత్ంయకథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-188-0x(2370)(23144)
భూయ ఏవ తు మాహాత్ంయం బ్రాహ్మణఆనాం నిబోధ మే।
వైన్యో నామేహ రాజర్షిరశ్వమేధాయ దీక్షితః ॥ 3-188-1(23145)
తమత్రిర్గంతుమారేబే విత్తార్థమితి నః శ్రుతం।
భూయోఽర్థం నానురుధ్యత్స ధర్మవ్యక్తినిదర్శనాత్ ॥ 3-188-2(23146)
స విచింత్య మహాతేజా వనమేవాన్వరోచయత్।
ధర్మపత్నీం సమాహూయ పుత్రాంశ్చేదమువాచ హ ॥ 3-188-3(23147)
ప్రాప్స్యామః ఫలమత్యంతం బహులం నిరుపద్రవం।
అరణ్యగమనం క్షిప్రం రోచతాం వో గుణాధికం ॥ 3-188-4(23148)
తం భార్యా ప్రత్యువాచాథ ధనమేవానురుంధతీ।
వైన్యం గత్వా మహాత్మానమర్థయస్వ ధనం బహుః ॥ 3-188-5(23149)
స తే దాస్యతి రాజర్షిర్యజమానోఽర్థినే ధనం।
తత ఆదాయ విప్రర్షే ప్రతిగృహ్య ధనం బహు ॥ 3-188-6(23150)
భృత్యాన్సుతాన్సంవిభజ్య తతో వ్రజ యథేప్సితం।
ఏష వై పరమో ధర్మో ధర్మవిద్భిరుదాహృతః ॥ 3-188-7(23151)
అత్రిరువాచ। 3-188-8x(2371)
కథితో మే మహాభాగే గౌతమేన మహాత్మనా।
వైన్యో ధర్మార్థసంయుక్తః సత్యవ్రతసమన్వితః ॥ 3-188-8(23152)
కింత్వస్తి తత్ర ద్వేష్టారో నివసంతి హి మే ద్విజాః।
యథా మే గౌతమః ప్రాహ తతో న వ్యవసాంయహం ॥ 3-188-9(23153)
తత్ర స్మ వాచం కల్యాణీం ధర్మకామార్థసంహితాం।
మయోక్తామన్యథా బ్రూయుస్తతస్తే వై నిరర్థికాం ॥ 3-188-10(23154)
గమిష్యామి మహాప్రాజ్ఞే రోచతే మే వచస్తవ।
గాశ్చ మే దాస్యతే వైన్యః ప్రభూతం చార్థసంచయం ॥ 3-188-11(23155)
ఏవముక్త్వా జగామాశు వైన్యయజ్ఞం మహాతపాః।
గత్వా చ యజ్ఞాయతనమత్రిస్తుష్టావ తం నృపం ॥ 3-188-12(23156)
వాక్యైర్మంగలసంయుక్తైః పూజయానోఽబ్రవీద్వచః।
రాజంధన్యస్త్వమీశశ్చ భువి త్వం ప్రథమో నృపః।
స్తువంతి త్వాం మునిగణాస్త్వదన్యో నాస్తి ధర్మవిత్ ॥ 3-188-13(23157)
తమబ్రవీదృషిః క్రుద్ధో వచనం వై మహాతపాః ॥ 3-188-14(23158)
గౌతమ ఉవాచ। 3-188-15x(2372)
మైవమత్రే పునర్బ్రూయా న తే ప్రజ్ఞా సమాహితా।
అత్ర నః ప్రథమో ధాతా మహేంద్రో వై ప్రజాపతిః ॥ 3-188-15(23159)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-188-16x(2373)
అథాత్రిరపి రాజేంద్ర గౌతమం ప్రత్యభాషత।
అయమేవ విధాతా చ తథైవేంద్రః ప్రజాపతిః।
త్వమేవ ముహ్యసే మోహాన్న ప్రజ్ఞానం తవాస్తి హ ॥ 3-188-16(23160)
గౌతమ ఉవాచ। 3-188-17x(2374)
జానామి నాహం ముహ్యామి త్వంవివక్షుర్విముహ్యసే।
స్తౌషి త్వం దర్శనప్రేప్సూ రాజానం జనసంసది ॥ 3-188-17(23161)
న వేత్థ పరమం ధర్మం న చాస్త్యత్ర ప్రయోజనం।
బాలస్త్వమసి మూఢశ్చ వృద్ధః కేనాపి హేతునా ॥ 3-188-18(23162)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-188-19x(2375)
వివదంతౌ తథా తౌ తు మునీనాం ద్రశనే స్థితౌ।
యే తస్య యజ్ఞే సంవృత్తాస్తేఽపృచ్ఛంత కథం త్విమౌ ॥ 3-188-19(23163)
ప్రవేశః కేన దత్తోఽయమనయోర్వైన్యసంసది।
ఉచ్చైః సమభిభాషంతౌ కేన కార్యేణ ధిష్ఠితౌ ॥ 3-188-20(23164)
తతః పరమధర్మాత్మా కాశ్యపః సర్వధఱ్మవిత్।
వివాదినావనుప్రాప్తౌ తావుభౌ ప్రత్యవేదయత్ ॥ 3-188-21(23165)
అథాబ్రవీత్సదస్యాంస్తు గౌతమో మునిసత్తమాన్।
ఆవయోర్వ్యాహృతం ప్రశ్నం శృణుత ద్విజసత్తమాః।
వైన్యం విధాతేత్యాహాత్రిరత్ర నౌ సంశయో మహాన్ ॥ 3-188-22(23166)
`తతస్తు గౌతమేనోక్తం వాక్యం వైన్యస్య సంసది'।
శ్రుత్వైవ తు మహాత్మానో మునయోఽభ్యద్రవందుతం ॥ 3-188-23(23167)
సనత్కుమారం ధర్మజ్ఞం సంశయచ్ఛేదనాయ వై।
`పప్రచ్ఛుః ప్రణతాః సర్వే బ్రహ్మాణమివ సోమపాః' ॥ 3-188-24(23168)
స చ తేషాం వచః శ్రుత్వా యథాతత్త్వం మహాతపాః।
ప్రత్యువాచాథ తానేవం ధర్మార్థసహితం వచః ॥ 3-188-25(23169)
బ్రహ్మ క్షత్రేణ సహితం క్షత్రం చ బ్రహ్మణా సహ।
సంయుక్తౌ దహతః శత్రూన్వనానీవాగ్నిమారుతౌ ॥ 3-188-26(23170)
రాజా వై ప్రథితో ధర్మః ప్రజానాం పతిరేవ చ।
స ఏవ శక్రః శుక్రశ్చ స ధాతా చ బృహస్పతిః ॥ 3-188-27(23171)
ప్రజాపతిర్విరాట్ సంరాట్ క్షత్రియో భూపతిర్నృపః।
య ఏభిః స్తూయతే శబ్దైః కస్తం నార్చితుమర్హతి ॥ 3-188-28(23172)
పురాయోనిర్యుధాజిచ్చ అభీష్టానచితో భవః।
స్వర్ణేతా సహజిద్బభ్రురితి రాజాఽభిధీయతే।
సత్యయోనిః పురావిచ్చ సత్యధర్మప్రవర్తకః ॥ 3-188-29(23173)
అధర్మాదృషయో భీతా బలం క్షత్రే సమాదధన్।
`తస్మాద్ధి బ్రహ్మణా క్షత్రం క్షత్రేణ బ్రహ్మ చావ్యయం' ॥ 3-188-30(23174)
ఆదిత్యో దివి దేవేషు తమో నుదతి తేజసా।
తథైవ నృపతిర్భూమావధర్మాన్నుదతే భృశం ॥ 3-188-31(23175)
తతో రాజ్ఞః ప్రధానత్వం శాస్త్రప్రామాణ్యదర్శనాత్।
ఉత్తరః సిద్ధ్యతే పక్షో యేన రాజేతి భాషితం ॥ 3-188-32(23176)
మార్కండే ఉవాచ। 3-188-33x(2376)
తతః స రాజా సంహృష్టః సిద్ధే పక్షే మహామనాః।
తమత్రిమబ్రవీత్ప్రీతః పూర్వం యేనాభిసంస్తుతః ॥ 3-188-33(23177)
యస్మాత్పూర్వం మనుష్యేషు జ్యాయాంసం మామిహాబ్రవీః।
సర్వదేవైశ్చ విప్రర్షే సంమితం శ్రేష్ఠమేవ చ ॥ 3-188-34(23178)
తస్మాత్తేఽహంప్రదాస్యామి వివిధం వసు భూరి చ।
దాసీసహస్రం శ్యామానాం సువస్త్రాణామలకృతం ॥ 3-188-35(23179)
దశకోటీర్హిరణ్యస్య రుక్మభారాంస్తథా దశ।
ఏతద్దదామి విప్రర్షే సర్వజ్ఞస్త్వం మతో హి మే ॥ 3-188-36(23180)
తదత్రినర్న్యాయతః సర్వం ప్రతిగృహ్యాభిసత్కృతః।
ప్రత్యుజ్జగామ తేజస్వీ గృహానేవ మహాతపాః ॥ 3-188-37(23181)
ప్రదాయ చ ధనం ప్రీతః పుత్రేభ్యః ప్రయతాత్మవాన్।
తతః సమభిసంధాయ వనమేవాన్వపద్యత ॥ 3-188-38(23182)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి అష్టాశీత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 188 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-188-2 సోఽత్రిరర్థం భూయో నానురుధ్యత్ అత్యంతమర్థార్థాం న బభూవ।
కుతః। కర్మవ్యక్తిర్ధర్మస్య ఫలద్వారాఽభివ్యక్తిః।
ఫలవ్యక్త్యా హి ధర్మో నశ్యత్యతస్తద్రక్షణార్థం నైచ్ఛదిత్యర్థః ॥
3-188-3 వనం గంతుమితి శేషః ॥
3-188-4 నిరుపద్రవమక్షయం మోక్షాఖ్యం ॥
3-188-5 ధర్మమేవానుతన్వతీతి ఝ. పాఠః।
ధర్మం యజ్ఞాదికం అనుతన్వతీ విస్తారయంతీ।
హేతౌ శతృప్రత్యయః। ధర్మార్థే ధనమేవార్జయస్వేత్యువాచేత్యర్థః ॥
3-188-8 రాజప్రతిగ్రహే దోషం జానన్నత్రిస్తత్ర విఘ్నముపన్యస్యతి కథిత ఇత్యాదినా ॥
3-188-9 వ్యవసామి ఉద్యమం కరోమి ॥
3-188-11 ఏవం జానన్నపి స్నేహదోషాత్తత్కర్తుం ప్రతిజానీతే గమిష్యామీతి ॥
3-188-13 ధన్యో ధనార్హః ఈశ ఈశితా నియంతా।
ప్రథమః హిరణ్యగర్భఇవ అగ్రజః। నృపః మనుష్యాణాం రక్షకః ॥
3-188-15 అత్ర పరలోకమేవ బహుమన్వానో గౌతమ ఆహ మైవమితి ॥
3-188-16 తత్రేంద్రఇవాత్ర రాజైవ మహేంద్ర ఇతివిత్తార్థీ అత్రిః పరపక్షం దూషయతి అథేతి ॥
3-188-19 దర్శనే దృష్టిపథే ॥
3-188-21 ప్రత్యషేధయత్ ఇతి ధ. పాఠః ॥
3-188-22 నౌ ఆవయోః । సంశయః వివాదః ॥ 3-188-27 ప్రథితః ప్రథాంగతః।
ధర్మః ధర్మస్థాపకః। శక్రః రక్షితా। శుక్రః నీతివిత్। ధాతా అతఏవ జనకః।
బృహస్పతిః హితోపదేష్టా ॥
3-188-29 అభియా ముదిత ఇతి ఝ. పాఠః।
పురాయోనిః ధర్మప్రవర్తకత్వేన ప్రథమం కారణం।
యుఘాజిత్ సంగ్రామే జయకర్తృత్వేనోపద్రవనాశకః।
అభియాః అభితో యాతియామికవద్రక్షణార్థమిత్యభియాః।
ముదితః భవః ఈశ్వరః। స్వర్ణేతా స్వర్గం ప్రతి గమయితా।
సహజిత్ సద్యోజయశీలః। బభ్రుర్విష్ణుః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.